Mụn trứng cá là tình trạng rối loạn tuyến bã nhờn thường được gọi bằng từ chuyên môn là Hiện tượng tích trữ tế bào sừng quá mức. Đây là loại bệnh sưng tấy kinh niên của tuyến bã, có thể xuất hiện ở bất kỳ độ tuổi nào nhưng lứa tuổi từ 13 đến 22 tuổi thường có nhiều mụn nhất.
Quá trình hình thành mụn
Nang lông là một cấu trúc nằm trong da, là nơi nuôi dưỡng để sợi lông sinh trưởng, đồng thời là đường ống bài tiết cuối cùng của tuyến dầu - cơ quan nằm sát bên cạnh nang lông, nhờ có nang lông mà chất dầu do tuyến dầu tiết ra được đẩy lên bề mặt da.
Thông thường, các tế bào trong nang lông có chu kỳ sừng hóa là 28-30 ngày, trở thành các tế bào sừng (còn gọi là tế bào chết). Các tế bào này được đẩy lên trên bề mặt da nhờ có chất dầu và lượng nước tự do của da. Tuy nhiên, ở những người bị mụn, quá trình sừng quá bị đẩy nhanh, chỉ còn 14-20 ngày. Lượng tế bào sừng hóa quá mức này tích tụ trong nang lông, cản trở quá trình bài tiết của chất dầu.
Bên cạnh đó, các hormone testoterone và progestoterone liên tục kích thích tuyến dầu, khiến tuyến dầu hoạt động mạnh hơn, chất dầu cũng đặc dính và khó bài tiết lên bề mặt da hơn. Dầu và tế bào chết quện với nhau tạo thành khối kết dính trong nang lông, gọi là mụn bã siêu nhỏ.
|
|
|
Tế bào chết và dầu bài tiết bình thường,
nang lông thông thoáng
|
Tế bào chết tích tụ, dầu tắc nghẽn trong nang lông, hình thành khối kết dính
|
Vi khuẩn P.acnes là một loại vi khuẩn thường trực trên da, chúng phát triển mạnh trong môi trường yếm khí. Bởi vậy, nhân mụn bức bí nang lông tạo ra môi trường hoạt động lý tưởng cho vi khuẩn P.acnes. Chúng phân hủy các chất béo và khiến nhân mụn ngày một lớn hơn, cứng hơn và kích thích, phá hủy nang lông. Bên cạnh đó, sự khác thường của môi trường bên trong làn da hay còn gọi là sự mất cân bằng về độ axit cũng là yếu tố không nhỏ gây hình thành nhân mụn.
Các yếu tố chính trong quá trình hình thành mụn
-
Quá trình tăng tiết bã nhờn
-
Tốc độ thay tế bào tăng khác thường
-
Mất cân bằng về độ axit
-
Sự có mặt của loại khuẩn P-Acnes
-
Hoạt động tăng tiết androgen
Chỉ khi giải quyết được cả 5 yếu tố này thì mới có thể kiểm soát, điều trị và ngăn ngừa mụn hiệu quả.
Nguyên nhân gây mụn trứng cá
Không phải chỉ có một nguyên nhân duy nhất gây ra tình trạng da nhiều dầu và dễ bị mụn trứng cá. Mụn trứng cá có thể do di truyền, hoặc có thể do rất nhiều nguyên nhân khác góp phần gây ra, bao gồm:
-
Stress, căng thẳng
-
Sử dụng thuốc
-
Do thời tiết nóng và ẩm
-
Mỹ phẩm làm kích ứng da và tắc nghẽn lỗ chân lông
-
Vệ sinh da không đúng cách (quá sạch hoặc không đủ sạch)
-
Thay đổi nội tiết
-
Thực phẩm không tương thích
Các cấp độ nghiêm trọng của mụn
Các loại mụn trứng cá
Khởi đầu của tình trạng mụn là khối chất bã nhờn bị nén chặt lại trong nang lông. Khi đó, các nhân mụn siêu nhỏ này (còn gọi là mụn bã) không thể quan sát bằng mắt thường được vì nó nằm sâu trong nang lông. Mụn bã sẽ phát triển theo 1 hoặc 2 hướng khác nhau: mụn sưng tấy và mụn không sưng tấy.
Mụn không sưng tấy
Phần tắc nghẽn trong lỗ chân lông có thể được bài tiết một cách tự nhiên, nhưng sẽ bài tiết nhanh hơn và đều hơn khi kết hợp điều trị. Mụn trứng cá không sưng tấy là hướng phát triển dễ chịu nhất của mụn vì nó không để lại sẹo và không gây đau, nhưng có thể làm cho lỗ chân lông thô to, bề mặt da sần sùi, xỉn màu và thâm khi nặn mụn. Mụn không sưng tấy bao gồm mụn đầu đen và mụn đầu trắng
-
Mụn răm/ mụn đầu trắng: Khi đống chất bã bị lèn chặt lớn dần lên, có thể nhìn thấy được bằng mắt thường giống như hạt nhỏ màu trắng nằm ngay dưới làn da. Miệng nang lông lúc này bị bít kín và không thể giãn ra để đẩy nhân mụn lên trên bề mặt nên còn gọi là mụn đóng.
-
Mụn đầu đen: khi nhiều tế bào tắc nghẽn ở vùng tổn thương, đầu mụn bắt đầu giãn nở ra do sức ép từ bên trong. Lỗ chân lông mở rộng hơn để lộ phần nhân bên trong lên trên bề mặt. Phần nhân này bị oxy hoá chuyển thành màu nâu đen vì thế có tên gọi là mụn đầu đen hoặc mụn mở.
Mụn sưng tấy
Khi sức ép bên trong nang lông vượt quá mức chịu đựng của thành nang lông, lớp màng nang lông sẽ bị vỡ gây tràn mảng tắc nghẽn ra bên ngoài lớp mô trung bì. Cơ thể sẽ điều tiết các tế bào bạch cầu đến để cố gắng làm tiêu huỷ phần tắc nghẽn và gây nên hiện tượng sưng tấy. Mụn sưng tấy không chỉ gây mất thẩm mỹ và đau đớn cho khách hàng mà chắc chắn sẽ để lại vết thâm và sẹo.
-
Mụn sưng tấy: các nhân mụn dưới da bắt đầu bị vi khuẩn tấn công và sưng tấy. Mỗi nhân mụn bắt đầu tác động và phá hủy nang lông nhưng mức độ sưng tấy chưa nghiêm trọng.
-
Mụn mưng mủ: tế bào bạch cầu tập trung xung quanh khu vực sưng tấy, tạo thành mủ.
-
Mụn bọc và mụn mủ: hiện tượng sưng tấy và mưng mủ nghiêm trọng, các nang lông liền kề bị phá hủy và liên kết với nhau thành những ổ viêm nhiễm. Mỗi mụn bọc, mụn mủ có đường kính từ 0,5-1 cm, thậm chí thành từng mảng gồm nhiều nhân mụn.
